Joan edukira

Arrautza-artikulua argitaratu da!

·205 hitz·minutu 1
Urtzi Enriquez-Urzelai
Egilea
Urtzi Enriquez-Urzelai
Ekofisiologo ebolutiboa

Arrautzak bizi-etapa oso ahula dira; baldintza termiko eta hidrikoekiko sentikorrak diren arren, ezin diete portaeraren bidez ingurune estresagarriei ihes egin. Habia naturaletako arrautzen garapenaren eredu mekanizista orokor batek tenperaturaren, hezetasunaren, erradiazioaren (lurrean badaude) eta potentzial hidrikoaren (lurperatuta badaude) iragarpen mikroklimatikoak integratu behar ditu, arrautzaren bero eta ur trukearen ereduekin eta garapen-prozesuaren metabolismoarekin batera. Eredu hori eraikitzeko pieza guztiak existitzen diren arren, oraindik ez ziren modelizazio-esparru orokor batean integratu.

Integrazio hori garatu dugu nitxo-modelizazio mekanizistarako NicheMapR paketea erabiliz. Zehazki, arrautzen ur-trukerako dagoen eredu orokor bat hartu eta NicheMapR-eko mikroklima-ereduarekin konektatu dugu, habietako ingurune termiko eta hidrikoak simulatzeko; lurzoruaren potentzial hidrikoak likido eta lurrun trukean dituen efektuak eta hezetasunak baldintzatutako lurzoruaren eroankortasun termikoak bero-trukean dituenak barne. Ondoren, NicheMapR-eko ektotermoen ereduaren barruan dagoen Energia Aurrekontu Dinamikoaren (DEB) eredua erabili dugu garapen-prozesurako motor mekanizista gisa, ekoizpen metabolikoaren dinamika eta masa-trukearen alderdi guztiak esplizituki kalkulatzea ahalbidetuz.

Modelizazio-esparru hau narrasti, intsektu eta hegaztien laborategiko zein landa-laneko datuak erabiliz ilustratu dugu. Erakutsi dugu gai dela laborategiko ur-trukearen eta bero-ekoizpen metabolikoaren behaketak jasotzeko, eta erabilgarria dela baldintza naturaletan garapen-aukera eta ur-hartzea kontinente-eskalan mapatzeko.

Modelizazio-esparru hau laborategiko esperimentuak interpretatzeko erabil daiteke, eta habia naturaletan arrautzen garapenak dituen muga abiotikoei buruzko ondorio sendoak ateratzea ahalbidetzen du, iraganeko, oraingo eta etorkizuneko ingurumen-aldaketen pean.

Artikulurako esteka: https://besjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/2041-210X.14018